ไทรันโนซอรัส เร็กซ์ (อังกฤษ: Tyrannosaurus Rex แปลว่า ราชันย์ไดโนเสาร์ทรราช) หรือที่เรียกสั้น ๆ ว่า ที-เร็กซ์ (T-rex) เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อที่ดุร้ายใหญ่ รองลงมาจากจิกแกนโนโตซอรัสที่ชนะอย่างฉิวเฉียด ไทรันโนซอรัสอาศัยอยู่ในยุคครีเตเซียสตอนปลาย ไทรันโนซอรัส หรือ"ที เร็กซ์"มีเบ้าตาใหญ่เท่าหัวเราทีเดียว และฟันหยักราวใบเลื่อย ที่มีขนาดใหญ่เท่ากล้วยเอาไว้สำหรับฉีกเนื้อ เชื่อว่ามีขนาดยาวที่สุดได้ 15 เมตร สูง6เมตร แต่มี ขาหน้าเล็กมาก อย่างไรก็ดี ไทรันโนซอรัสเป็นไดโนเสาร์ที่โด่งดังที่สุดในโลก ด้วยฐานะไดโนเสาร์กินเนื้อที่ตัวใหญ่ที่สุด ก่อนจะเสียอันดับให้ คาร์ชาโรดอนโตซอรัส และ จิกแกนโนโตซอรัส และ ปรากฏตัวในภาพยนตร์หลายเรื่อง เช่น จูราสสิค พาร์ค

ไดโนเสาร์ทีเร็กซ์ ชื่อซู (Sue) เป็นโครงกระดูกไดโนเสาร์ทีเร็กซ์ ที่มีความสมบูรณ์ที่สุด มีขนาดลำตัวยาวกว่า 12.8 เมตร และความสูงถึงสะโพก 4 เมตร โดยตั้งชื่อมาจากซูฃานนักธรณีวิทยาที่ค้นพบ[1] ปัจจุบันจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์ Field Museum ที่ชิคาโก ในปี 2549 ซูได้เป็นตัวเอกหนึ่งในภาพยนตร์เรื่องเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติ (Natural History Museum) ชื่อ Night at the Museum ของ ชอน เลวี่ (Shawn Levy) มีเนื้อเรื่องเกี่ยวกับสิ่งต่างๆในพิพิธภัณฑ์ที่ต้องคำสาปให้กลับมีชีวิตขึ้นมาในตอนกลางคืน

ในประเทศไทยเคยนำโครงกระดูกไดโนเสาร์ทีเร็กซ์ ชื่อซู มาจัดแสดงที่องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ จ. ปทุมธานี ตั้งแต่วันที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๕๐ โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จเป็นองค์ประธานในพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ ๒๓ กรกฎาคม

ในนิทรรศการ จะมองเห็นโครงกระดูกจำลองขนาดมหึมาของซูยืนตระหง่านโดดเด่นอยู่ในบริเวณพื้นที่ด้านหน้าทางขวามือ ลำตัวของซูจากหัวจรดปลายหางยาว ๑๒.๘ เมตร ความสูงถึงระดับสะโพก ๔ เมตร ซูยืนด้วยสองขาหลัง ซึ่งประกอบด้วยกระดูกท่อนขาที่ใหญ่บึกบึน นิ้วเท้า ๓ นิ้วถ่างจากกัน ปลายนิ้วมีเล็บแหลม ลำตัวของมันโน้มมาด้านหน้า ขณะปลายหางเหยียดไปด้านหลังยกเฉียงขึ้นเล็กน้อยเพื่อรักษาสมดุลของร่างกาย กระดูกสองขาหน้าขนาดเล็กและสั้น ส่วนที่น่าพรั่นพรึงคือกะโหลกที่มีความยาว ๑.๕ เมตร เห็นปากอ้ากว้างเต็มไปด้วยเขี้ยวแหลมคมเรียงราย

ลักษณะโครงกระดูกบอกให้รู้ว่า ซูคือไดโนเสาร์กินเนื้อ ไทรันโนซอรัส เร็กซ์ หรือเรียกสั้นๆ ว่า ที.เร็กซ์ นักล่าขนาดมหึมาที่น่าสะพรึงกลัว มันมีชีวิตอยู่ในโลกยุคครีเทเชียสตอนปลาย เมื่อประมาณ ๖๗-๖๕ ล้านปีก่อน บนผืนแผ่นดินของทวีปอเมริกาเหนือในปัจจุบัน

ประวัติการค้นพบซูน่าสนใจไม่แพ้รูปร่างลักษณะของมัน นักขุดฟอสซิลสมัครเล่นที่ชื่อ ซู เฮนดริกสัน ซึ่งขณะนั้นอายุ ๔๐ ปี เป็นผู้ขุดค้นพบฟอสซิลไดโนเสาร์ตัวนี้เมื่อวันที่ ๑๒ สิงหาคม ค.ศ. ๑๙๙๐ ที่เมืองเฟท รัฐเซาท์ดาโคตา สหรัฐอเมริกา ต่อมาฟอสซิลดังกล่าวได้รับการตั้งชื่อว่า ซู เพื่อเป็นเกียรติแก่ผู้ขุดค้นพบ

หลังจากนั้นเรื่องราวของไดโนเสาร์ซูกลายเป็นข่าวที่ได้รับความสนใจจากทั่วโลก พร้อมกับเกิดกรณีพิพาททางกฎหมายว่าใครควรเป็นเจ้าของซู ระหว่างผู้ขุดค้นพบกับเจ้าของที่ดินซึ่งกลบฝังฟอสซิลของซู ในที่สุดศาลตัดสินให้ฝ่ายหลังเป็นผู้ได้รับกรรมสิทธิ์ในซู หลังจากนั้นเจ้าของที่ดินตัดสินใจขายซูโดยวิธีการประมูล เมื่อวันที่ ๔ ตุลาคม ค.ศ. ๑๙๙๗ ปรากฏว่า The Field Museum ยอมจ่ายเงินถึง ๘.๔ ล้านดอลลาร์ หรือประมาณ ๓๐๐ ล้านบาท เพื่อเป็นผู้ชนะการประมูล โดยมีกิจการฟาสต์ฟูดระดับโลกอย่าง McDonald เป็นสปอนเซอร์รายใหญ่

สาเหตุที่ซูมีชื่อเสียงโด่งดังจนมีผู้กล่าวถึงอย่างกว้างขวาง เพราะมันคือฟอสซิลไดโนเสาร์ที่สมบูรณ์ที่สุดในโลกเท่าที่เคยมีการขุดค้นพบ โดยโครงกระดูกมีสภาพสมบูรณ์ถึง ๙๐ เปอร์เซ็นต์ ขาดเพียงส่วนเท้าข้างหนึ่ง ขาหน้าข้างหนึ่ง ซี่โครงและข้อกระดูกสันหลังบางส่วน ฟันและกระดูกอื่นๆ อีกเล็กน้อย แต่ที่สำคัญคือการพบส่วนที่ไม่เคยพบมาก่อน อาทิ ส่วนกระดูกปลายหาง กระดูกหูส่วนที่เป็นรูปโกลน กระดูกข้อเท้าหน้า และกระดูกบริเวณหน้าท้องที่คล้ายกับซี่โครง อย่างไรก็ตาม จนถึงปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลใดยืนยันได้ว่า ซูเป็นไดโนเสาร์ตัวผู้หรือตัวเมียกันแน่

หลังจากฟอสซิลของซูถูกค้นพบและนำกระดูกทั้งหมดขึ้นจากหลุมขุด นักวิทยาศาสตร์ใช้เวลาถึง ๒ ปี ในการทำความสะอาดและซ่อมแซมกระดูกที่มีมากกว่า ๒๕๐ ชิ้น โดยระดมนักวิทยาศาสตร์จาก ๑๐ พิพิธภัณฑ์มาทำงานร่วมกัน และมีการสร้างรูปหล่อเหมือนจริงของกระดูกแต่ละชิ้นอีกหลายขั้นตอน

โครงกระดูกของซูถูกนำไปตระเวนจัดแสดงในนิทรรศการตามเมืองใหญ่ทั่วสหรัฐอเมริกา รวมทั้งต่างประเทศ เช่น ญี่ปุ่น สิงคโปร์ ไต้หวัน กระทั่งมาถึงเมืองไทยในที่สุด

ข้อมูลจาก วิกิพีเดีย และ http://blog.eduzones.com/nunthida/1213